روانشناسی انکشافی
هدف :
توصیف کردن ، کنترول ،توضیح کردن و مطلوب سازی میباشد
1. من به چه چیز نیاز دارم تا من ساخته شوم
2. چه امکانات بیرونی دارم ( رهنمایی بسوی هدف).
روانشاسی انکشافی رشد انسانها را در ادوار مختلف بحث می کند .
روانشناسی انکشافی در حال حاضر تمام زندگی انسانها را دربر میگیرد ( از انعقاد نطفه تا مرگ)
تعریف: شاخه از روانشناسی است که نمو و تغییرات انسان را از انعقاد نطفه تا مرگ مورد بررسی قرار میدهد .
تاریخچه :
روانشناسی انکشافی به حیث یک دسپلین تا قرن(بیستم 20) موجودیت نداشت و در قرن بیستم رشد پیدا کرد .
دانشمندان:
جان لاک : به این باور بود که ذهن طفل درلحظه تولد مانند لوحه سفید است .
تأکید جان لاک بالای این است که والدین روش های اصلاحی را بکار ببرند تا رغبت های اطفال شان جلوگیری شود .( قرن هفدهم )
بعدا در قرن هژدهم ژان ژاک روسو برخلاف اعتقاد جان لاک به این باور بود که فطرتا انسان شریف است .
در قرن نزدهم یک دانشمند بنام فردیک فروبیل در عرصه انکشاف انسانها اولین کاری را که انجام داد عبارت از ایجاد کودکستان بود .
بعدا یک دانشمند بنام( ویلم فری یر) کوشش کرد که رفتار های انسان را با حیوانات مقایسه کند و بالاخره گفت که اطفال با حیوانات سلوک مشابه دارند .
در قرن 19 چارلیز داروین هم ، همان صفات طفل را مورد بررسی قرار داد و همچنان تلاش کرد که احساسات اطفال را بررسی کند ؛اطفال را مستقیما مطالعه کرد و با استفاده از مشاهده ،مطالعه ،و غیره کوشش کرد که ویژه گیهای اطفال را مورد مطالعه قرار بدهد .
ژان پیاژه در قرن (19) دهه (80) زندگی میکرد .
در قرن بیست 20 کارهای ارزنده یی انجام شد .
الفرد بینه تست هوشی را انجام داد .
جان دی وی :- در قسمت تربیت اطفال کارهای زیاد را انجام داده .
ژان راسه : در قرن20 دانشمند بزرگ که وجود داشت( ژان راسه) روسی بود که انکشاف ذهنی ،اجتماعی ،اخلاقی ،و کلانی اطفال را مورد مطالعه قرار داده بود .
-جان واتسن :- یک دانشمند امریکایی الاصل بوده که مؤسس مکتب رفتارگرایی بود . و به این باور بود که طفل با عواطف سه گانه به دنیا می آیدکه آنها عبارتند از: ( ترس ، قهر ، محبت ) .
انکشاف یا رشد
تغییرات که منظم و مسلسل نباشد رشد گفته نمی شود ، اگر به اثر یک عارضه و یک مرض یک تغییر در شخص رونما می گردد رشد یا انکشاف گفته نمی شود بلکه هر تغییرات که بخاطر کمال پخته گی باشد عبارت از رشد است .
انکشاف:- عبارت از تغییرات سیستماتیک و مسلسل در فرد از انعقاد نطفه تا مرگ میباشد .
انکشاف در سه ساحه صورت میگیرد :
1- بخش فزیکی یا جسمی: که در قد ،وزن و وضیعت ظاهری شخص تغییرات بوجود می آید .
2- شناختی، ذهنی یا انتقال اطلاعات :در یادداشت های ذهنی تعییر بوجود می آید ، دیدگاه تغییر می کند ،حافظه رشد می کند .
3- روانی اجتماعی: یعنی فرد چگونه با محیط رابطه برقرار کند.
تیوری های انکشافی یا رشد
تعریف:- عبارت از مجموعه نظریات هستند که رفتار شخص را توصیف ، توضیح و پیشبینی می کند.
چرا تیوری را میخوانیم بخاطرانیکه :
1. تیوری ها مشاهدات را معنا میکنند .
2. ما بر اساس تیوری میتوانیم که راه های تقویت و تربیت اطفال را دریابیم .
تیوری های تحلیل روانی:
طرف داران تیوری های تحلیل روانی در رشد و انکشاف انسان بالای تشکیل شخصیت انسان تمرکز دارند.به اساس همین تیوری ها انسان ها یا طفل باسپری کردن مراحل و مواجه شدن با تعارضات بین محرک های درونی و توقعات اجتماعی مواجه هستند که نیازمندی درونی و احتیاجات ما یک چیز است .
یک دانشمند بنام سیگما فرویید :
در زمینه تحلیل و تجربه حالات عاطفی انسان ها پیشگام است . بعد از دریافت ها فرویید به این نتیجه میرسد که شخصیت انسان به اثر مدیریت و کنترول همان تحرکات و غرایض دوران طفولیت شخصیت انسان صدمه میبیند .
حد اکثر شخصیت انسانها در 5 سال اول زندگی ساخته میشود .
تیوری های روان اجتماعی:
حالت توصعه یافته تحلیل فرویید است .
معروف ترین تیوری روانی اجتماعی از اریگسن است ، به باور اریگسن تکامل انسان بشکل امر پیوسته در نظرگرفته شده است.
اریگسن در رشد و تکامل انسانها از تعارضات روانی یاد می کند و میگوید وجود همین تعرضها است که مارا به پخته گی میرساند و به 8 نوع زیر است :
1. مرحله تولد تا 1 ساله گی:در یک سال اول زندگی تعارض یا تقابل بین اعتماد اولیه و بی اعتمادی از یک سو طفل نیازمند اعتماد است اما از سوی دیکر بامشکلات مواجه هستند که همین کسب تکالیف محیطی سبب میشود که طفل نسبت به محیط بی اعماد میشود .
2. مرحله 1 الی 3 ساله گی: خود مختاری درمقابل شرم و شک است ازیک سو طفل میخواهد خود مختار باشد ، هیچگونه وابسته گی با دیگران نداشته باشد و از یک سو احساس شرم هم دارد.
3. مرحله 3 الی 6 ساله گی :تعارض که وجود دارد بین ابتکار و احساس گناه است ، طفل میخواهد که یک چیز نو را معرفی کند در مقابل شان به اثر معیار های اخلاقی. ترس شان از ناکامی است ( مرتکب گناه نشود ).
4. مرحله 6 الی 11 ساله گی : اطفال با تعارض ساختن درمقابل احساس حقارت مواجه هستند از یک سو اینها میخواهند که یک چیز نو بسازند اما از طرف دیگر ترس شان از این است که مورد تحقیر دیگران قرار نگیرند .
5. مرحله نووجوانی از 11 الی 18 و19 ساله گی :هویت در مقابل بی هویتی،اینها تلاش دارند که برای خود در جامعه یک موقف را بسازند اما در مقابل او از هویت کامل برخوردار نیست؛ وترس شان از این است که مبادا هویت شان مودر سوال جامعه قراد نگیرد .
6. مرحله بزرگ سالی اولیه یا نوجوانی : تعارض که در جوان وجود دارد صمت در مقابل انزوا است از یک سو میخواهد روابط زیاد داشته باشد اما ترس شان از این است که مبادا تنها نشود .
7. مرحله بزرگ سالی ثانویه از 20 الی 35 ساله گی :در دوره بزرگسالی ثانوی تعارض که وجود دارد تعارض بین تولید و رکود است ؛ زمانی است که شخص به پختگی رسیده و می خواهد نظریات را تولیدکند . اما ترس شان از این است که موقف اجتماعی خود را از دست ندهد .
8. مرحله پیری :در این مرحله تعارض بین وحدت و نا امیدی است؛در این مرحله تجارب که کشف کرده تمام چیز های خود را و هر لحظه در ترس مرگ هستند .
تیوری های یادگیری: به عوض توجه به عوامل درونی توجه به عوامل بیرونی دارد.
تیوری های شناختی: تمرکز و فوکس طرف داران تیوری یادگیری که عستند اتکا شان به عوامل بیرونی هستند و عوامل بیرونی را بررسی میکنند و ااگکاشان بالی تربیت انسان ها استند .
جان واتسن امریکایی:
پدر مکتب سلوکی(رفتارگرایی ) هم گفته میشود .
کار های واتسن ادمه کارهای ( پاولوف یک فزیولوژیست ) بوده و تجارب خویش را بالای حیوانات انجام داده بود . پاوولوف کوشش کرده که یک محرک اصلی و یک محرک شرطی را مورد مطالعه قرار بدهد.به باور این ها انسان یا طفل منفعل است . بیولوژیست ها به این باور هستند که رشد انسان میکانیکی هستند .
تیوری های بیولوژیکی:
در این تیوری ها بیشتر تمرکز بالای عوامل درونی است و میگویند رشد وتکامل ما مربوط به این تیوری هستند . دو عالم بنامهای (حال و گیزل ) طرف دار این تیوری هستند ؛و میگویند که رشد وتکامل انسان ها جدول زماین خود را دارند .
تیوری های شناختی:
طرف داران این تیوری به این تمرکز هستند که انسان چگونه با محیط ارتباط برقرار می کند .
ژان پیاژه:
بیشتر تجارب شان را بالای اطفال خود انجام داده و در نتیجه مطالعات که بالای اطفال خود انجام داده می گوید : (انسان ها برای برقراری رابطه به اطراف خود راه های خود را دارند .و چهارمرحله ذیل را بحث می کند) :
1. مرحله حس حرکی : این مرحله در دوسال اول زندگی انسان ها ساخته می شود . انسان ها بوسیله حس کردن و حرکت کردن میتوانند محیط را بشناسند ، از طریق حواس و حرکات خود میتوانند به جهان تجارب خود برسند .
2. مرحله پش عملیاتی : از دوساله گی الی هفت ساله گی می باشد در این مرحله بقاء شی برای انسان مطرح میشود . مثال « اگر یک طفل سه ساله از نظر شان یک چیز دور باشد میخواهد به آن برسد .
3. مرحله عملیاتی: بعد از هفت ساله گی الی یازده ساله گی ؛ در این دوره انسان ها میتوانند به حل مسائل بپردازد .
4. مرحله عملیات رسمی : این مرحله از دوازده ساله گی به بعد استند ؛ انسان ها توانایی این را دارند که بشکل منظم و منتطقی با مسائل برخورد کنند .
تیوری وی گود سکی:
این دانشمد روانشناس نبوده ، از جهان شرق ( روسیه ) است و در عرثه معارف کارهای زیاد کرده .این عالم هم بالای جامعه و فرهنگ تمرکز دارد . و میگوید که جامعه را باید طوری بسازیم که انسان در آن به تکامل رسیده بتواند و میگوید چیز که انسان یاد میگیرد در اصل واقعه همان فرهنگ جامعه است که بالای انسان تاّثی میکند .و میگوید اطفال که در جوامع یا فرهنگ های عقب مانده زندگی میکنند از لحاظ ذهنی عقب مانده هستند و میگوید جامعه بالای انسان مانند ساحه مقناطسی عمل می کند،( کسان که نزدیک شان هستند آنرا بیشتر جذب میکنند .
عوامل مؤثر رشد و تکامل
عوامل رشد و تکامل به چهارنوع ذیل میباشند :
1. وراثت : انتقال خواص از یک نسل به نسل دیگر را وراثت گویند .
2. فعالیت : تغذیه گرفتن مواد غذایی غرض تولید انرژی راگویند . و مواد غذایی عبارتند از : پروتین ، شحمیات ،کاربوهایدرید، منرال ها و ....
3. هورمون ها : همان مواد کیمیاوی هستند که غدوات داخلی آن را مستقیما وارد جریان خون می کنند
4. محیط : تمام عوامل بیرونی که رفتار انسان را تحت تأثیر خود قرار میدهد ، بنام محیط همان شخص یاد میشود .
هورمون ها
هورمون ها وظایف را هماهنگ و کنترول می کنند .و همراه با دستگاه عصبی فعالیت میکنند.
هورمون ها به دو دسته تقسیم میشوند :
1. هورمون های که درآب قابلیت حل شدن را دارند : از کلسترول ها ساخته شده اند و میتوانند که از غشای حجرو ی حجرات مقصور عبورکنند و به گیرنده ها خود را برسانند .
2. هورمون های که در شحمیات قابلیت حل شدن را دارند : از امینو اسید ها ساخته شده اند ؛ اینها از غشـای حجروی عبور کرده نمیتوانند و گیرنده ها در غشا موجود بوده و آن ها را جذب میکنند .وظیفه میخانیکی هورمون ها پیام رسانی است و به دوشکل فعالیت ها را انجام میدهند.
1. میکانیییزم فیدبک مثبت .
2. میکانیزم فیدبک منفی
هرگاه مقدار گلوکوز در خون بالا میرود همین هورمون ها استند که به دستگاه عصبی اطلاع میدهند.
غدوات
غدوات اصلی 5 الی 6 غده هستند
1. غده اول Epiphysis : درشاحه مغز موقعیت دارد ؛ طول آن یک سانتی و عزض آن نیم سانتی است . ساختار این غده الی پنج ساله گی میباشد و در هفده ساله گی نیاز به فعالیت این غده نیست . وحجم آن آهسته آهسته کم میشود .
اگر ترشحات این غده زیاد شود غده های تناسلی را تحریک کرده و سبب سرعت رشد میشود .
2. غده Hypophysis: این غده هم در دماغ موقعیت دارد و بسیار خورد است و لیکن وظایف بزرگی را انجام میدهد ؛ از دو قسمت تشکیل سده است:
1. قسمت قدامی ( پیش رو ) .
2. قسمت خلفی( پشت )
غده تایراید:
غده تایراید از جمله غدوات سیستم اندوکراین هستند و ماده یی را بنام تایروکسین هم افراز میکنند که بالای دستگاه عصبی کنترول دارد.
اگر در ترشحات این غده اختلال بوجود بیاید رشد طولی استخوانها متوقف شده ولی از لحاظ عرضی نمو میداشته باشند و همچنان برآمدن دندان ها را متوقف میسازند( دیر میبرآیند ).
مشکلات:
اگر در این غده مشکلات بوجود بیاید ؛ اشخاص از لحاظ عقلی عقب مانده میباشند و راه رفتن طفل را به تعویق می اندازد.
اگر ترشحات شان پیش از بلوغ باشد؛ بینظمی در اندام ها بوجود میآید ، مو ها میریزد ، درجه حرارت بدن پایین می آید .
اگر ترشحات این غده بعد از بلوغ زیاد شود: درجه حرارت بدن بالا میرود ، برآمدگی در قسمت ها ی چشم ،تنفس سریعتر میشود، حساسیت بیشتر در افراد دیده میشود .
غده پارا تایراید :
اینها هم دو غده یی هستند که بالای غده تایراید موقعیت دارند و رنگ آنها قرمز میباشد .
وظیفه این غدوات تأمین مقدار کلیسم و فاسفورس در خون میباشد تحقیقات نشان داده که مقدار نارمل کلسیم در خون بین 0.008 الی 0.01 فیصد هستند .و تحقیقات نشان میدهد اگر مقدار کلسیم از 0.008 به 0.006 کاهش پیدا کند شخص به سر دردی،کسالت ،و همچنان درد در تمام بدنشان بوجود می آید اما در بعضی موارد سبب کسالت ، ضعف ذهنی و همچنان هیجانات که شخص به اندکترین عامل شخص کوشش میکند که جامه های خود را پاره میکند و عکس العمل نیز نشان میدهد و در صورت ازدیاد مقدار کلسیم در خون استخوانها پوک میشوند.
غد ه تیموس:
نسبتا غده بزرگی هستند که در قفس سینه انسانها موقعیت دارد .
نمو این غده در اطفال بسیار سریع است و در بزرگسالان کند است .تحقیقات نشان میدهد که ضعف عقلی وابستگی به ضعف فعالیت این غده دارد و همچنان راه رفتن طفل را الی چهارونیم ساله گی به تعویق می اندازد .
غده پانقراس:
این غده ماده کیمیاوی بنام انسولین افراز میکند ؛ که وظیفه انسولین تنظیم مقدار گلوکوز در خون می باشد .
اگر در ترشحات این غده اختلال بوجود بیاید شخص دچار: بدخلقی ، عصبانیت ، و نیز فعالیتهای ذهنی شان ضیف میشود.
غده فوق کلیه وی:
بالای گرده ها موقعیت دارد از دو قسمت تشکیل شده: قسمت داخلی و خارجی.
1. قسمت داخلی : مهارت های عضلانی و ابعاد مختلف ذهنی وجنسی باهمین بخش خارجی این غده ارتباط پیدامیکند و همچنان سبب تقویت دستگاه سمپاتیک میشود.
2. قسمت خارجی : سبب احساس سستی به اندکترین فعالیت ، بی اشتها بودن ،ضعف قلب ، تشوشات سیستم هضمی ،تغییر رنگ پوست ، قوه تناسلی ضعیف میشود. وشخص در حل کردن مسائل ذهنی عاجز میشود و همچنان شخص تمایل به گوشه نشینی میکند ، با دیگران ارتباط برقرار نمی کند .
غده جنسی یا تناسلی:
در هر دو جنس فرق دارد
غدوات تناسلی مرد .
غدوات تناسیلی زن
غدوات هم تأثیرات مستقیم و هم تأثیرا ت غیر مستقیم بالای رشد وتکامل دارد.
سیستم های هضمی و سیستم های عصبی ودیگر غدوات را زیر تأثیر خود قراد میدهد .
بشکل مستقیم عمر را متأثر ، فعالیت های دستگاه عصبی و تمام سیستم اندکراین را زیر تأثیر خود قرار میدهد .
بشکل غیر مستقیم سبب تفاوت جنسیت در انسان ها و سبب بروز صفات اولیه و ثانوی جنسی میشود.
صفات اولیه جنسی : برآمدن مو درقسمت های بدن ، اختلامات،تغییر صورت و تغییر در عضلات و....
صفات ثانوی : به اثر فعالیت اعضای جنسی نه تنها در بدن انسان تغییرات ایجاد میشود بلکه رویه و سلوک هم تغییر میکند .
طبقه بندی در دوران زندگی انسانها
علما تمام زندگی انسانها را مطالعه کرده اند و به مراحل ذیل آنرا تقسیم کرده اند :
حد فاصل بین مراحل مختلف رشد و تکامل انسانها وجود ندارد و نبود حد فاصل انسانها را مجبور به این میسازد تا رشد و تکامل انسانها را بحث کنیم .
یک مرحله متأثر از مرحله اولی میباشد ، ولی باز هم دانشمندان این مرحله ، زندگی انسانها را به دسته های مختلف تقسم می کنند .
یک دانشمند به تنهایی خود نمیتواند تمام زندگی انسانها را مطالعه کنند .
بیشتر موارد که مورد توجه زندگی انسانها هستند عبارت ازطبقه بندی زندگی انسانها در اوقات مختلف میباشد و عبارتند از :
1. مرحله پیش از تولد
2. مرحله شیر خواره گی :از تولد تا 18 -20- 24 ماهگی است .
3. کودکی اولیه : از ختم مرحله شیرخواره گی تا 5-6 ساله گی .
4. کودکی ثانویه : بعد از کودکی اولیه تا 11ساله گی .
5. مرحله نوجوانی : از10-18-24 ساله گی .
6. بزرگ سالی اولیه ( جوانی ) :از 20-30-35-40 ساله گی .
7. بزرگ ساله گی :از 40-60-65 ساله گی .
8. مرحله پیری :از 65 -...ساله گی .
زندگی پیش از تولد
یک مرحله تقریبا مشخص میباشد و در حدود 42 هفته و 9 – 10 ماه فرق میکند ،شروع میشود.
و تغییرات که در طفل بوجود میآید به 3 درسته تقسیم میشود :
1. مرحله نطفه یی : این مرحله 2 هفته را در برمیگیرد و در این مرحله نمو ورشد مانند انقسام حجروی است ، و 200 حجرات در هفته اول بوجود می آید .
2. مرحله پیش جنینی : تمام حجرات در مرحله قبلی تنظیم و مشخص شده و در مرحله دومی تمام عضلات و سیستم ها تشکیل شده و 60 روز را در برمیگیرد . و طول شان به 12 سانتی متر میرسد .
3. مرحله جنینی : در دوماهگی تمام سیستم ها تشکیل شدهن اما در این مرحله پخته میشود و تکامل می یابد که تقریبا 7 ماه را در بر میگیرند .
عوامل مؤثر که رشد و تکامل جنین را تحت تأثیر قرار میدهند ، در قدم نخست عامل که بالای رشد تأثیر دارد عبارت از تغذیه مادر میباشد که جنین مواد مورد ضرورت خویش را از خون مادر توسط ( پلاسیتا ) میگیرند .
1. خون مادر: بناء باید خون مادر حاوی مواد غذایی به حد کافی را داشته باشد .تاجنین به حد نارمل نمو کند .
2. ویتامین ها :ویتامین ها نیز در برابر کردن شرایط میتابولیزم نقش مهم را ایفا میکند . کمبود ویتامین ها نیز رشد را متأثر میسازد.
ویتامین های که باید درخون مادر موجود باشد عبارتند از: B1 - B12 - B6 - C و ویتامین E.
3. سلامتی مادر:
اگر مادر سالم باشد طفل شان هم سالم بدنیا میآید و اگر مادر از سلامتی کامل برخوردار نباشد طفل شان هم متضرر میباشد.
ما باید مواظب صحتمندی مادر باشیم تا طفل سالم به بار آید .
اگر مادر دچار امراض ساری باشد ،سیستم اندوکراین اش مشکل داشته باشد ، و اگر مادر دچاد امراض دوامدار باشد ما باید به سرعت به این موضوعات رسیده گی کنیم .
4. عامل RH:
یک عامل هستند که در انسان ها متفاوت هستند.و گروپ های خون عبارتنداز: O , AB,D,A مباشد .
هرگاه عامل RH درمرد وزن فرق داشته باشد اختلال جنین به میان میآید .
5. عامل اشعه ایکس(X-Ray) :
اشعه ایکس عبارت از اشعه یی است که از بدن انسان عبور میکند .از اشعه ایکس برای وضعیت جنین باید استفاده نشود بخاطریکه به جنین ضررهای زیادی میرساند .
6. عامل مشروبات الکولی :
نه تنها مشروبات الکولی بلکه تمام مواد نشه آور زیان بار هستند .
الکول:
از طریق دستگاه هاضمه وارد جریان خوان می شود واین ماده در خون بیگانه هستند ، و انتی بادی های خون با آنها مبارزه میکنند .
استفاده بیش از حد مشروبات الکولی سبب سقت جنین شده و سبب عقب ماندگی ذهنی آنها میشود .
7. عامل دیگر عبارت از سن مادر میباشد :
چه زمانی یک شخص میتواند ازدواج کند ؟
بهترین سن برای مادر شدن از 22- 28 ساله گی میباشد ،بخاطریکه در این سن اعضای تناصلی واعضای جنسی به حد کافی رشد کرده . و پیش از این سن مادر میتواند صدمه های گوناگون ببیند .
بعد ازسن 35ساله گی مادر شدن ناممکن میشود ، و بعد از 50 ساله گی هم مادر شدن مناسب نیست .
8. عامل استفاده از داروهای کیمیاوی:
هر ادویه که ما مورد استفاده قرار میدهیم روی رشد جنین تأثیرات خود را دارد .
9. هیجانات مادر:
مادر باید خوش و از لحاظ روحی درفضای امن باشد ، بخاطریکه جنین در حالت عادی رشد میکند .
و اگر در این حالات نباشد وضعیت روانی شان صدمه میبیند و از لحاظ ذهنی عقب ماند می باشد .
10. ضربه بالای شکم :
ضربه یی که بالای شکم وارد میشود جریان خون جنین را صدمه میرساند و در دستگاه عصبی شان خون ریزی ها بوجود می آید که سبب از بین رفتن ،سقت شدن و ... جنین میشود .
11. گرایش مادری ( دید نسبت به مادر شدن ) :
چقدر مادران هستند که مادر شدن را خوشبین به مادر شدن را دارند ؟
وچقدر مادران هستند که مادر شدن برای آنها یک امر تحمیلی است ؟
هر قدر که مادر خوشبین باشد جنین هم به همان اندازه رشد و تکامل میابد و برعکس اگر مادر خوشبین به مادر شدن را نداشته باشد جنین به اندزه کافی رشد وتکامل نمی یابد .
توانایی های طفل بعد از تولد
طفل میتواند گریه کند ، سرفه کند و فاژه بکشد که در تنفس آنها نقش مهم دارد .
فعالیت های دستگاه عصبی انسان به ۳ شکل فعالیت دارد :
1. ساده ، بازتابی(Reflex) : این باز تاب ها فعالیت های خودکار و اتوماتیک سیستم عصبی است که توسط نخاع شوکی و دماغ اصغر کنترول میشود که غیر ارادی هستند و بعداً ارادی میشوند .
2. فعالیت های نسبتاً پیچیده : این فعالیت ها ارادی هستند اما نیازمند فعالیت های مغلق و روانی نیستند و بیشتر به رشد عضالانی اتکا داردند . که توسط دماغ اصغر و پول مغزی کنترول میشوند .
3. فعالیت های پیچیده :عبارت از فعالیت های عالی ذهنی انسانها اند که بسیار پیچیده استند مانند : درک کردن ، تفکر ؤ حافظه .
باز تاب ها
پیش از تولد و بعد از تولد اکثریت زندگی انسانها بازتابی میباشد که اکثراً در کنترول انسانها نیست.
1. بازتاب لمس کردن : اگر گونه های طفل لمس شود عکس العمل شان این است که سر خود را همان طرف دور میدهد و زمانیکه روی خود را دور میدهد دهن خود را هم باز میکند .
2. بازتاب مکیدن : زمانی که نواحی دهان طفل را تحریک میکنید و طرف دهان طفل چیزی برسد طفل اتوماتیک آنرا می مکد .
3. بازتاب چنگ زدن : هرچیزیکه بدست طفل برسد دورادور آن انگشتان خود را دور میدهد.
4. بازتاب مورو(Moro): زمانیکه نوزاد باشرایط غیر منتظره مواجه میشود در قدم اول بازو های خود را به سینه خویش نزدیک میکند ، انگشتان خود را بازمیکند و بازو های خود را به طرف سینه خویش جم میکند .
اطفال در محیط بیرون ازجم مادر قرار دادرند همین بازتاب ها هستند که اطفال را تحمیل میکنند ؛ و غیر از این امکانات ، امکانات که دارند عبارتند از:
حس دارند اما غیر منظم : در روز اول بعد از چند لحظه میتواند نور را دنبال کنند ، اشیاء که ذلال است انرا ببیند و همجنان میتواند حرکت ها را تشخیص کنند و یک روز بعد در محیط بیرون از رحم ماد میتواند صداها را جهت یابی کنند و همچنان در قسمت حس بویایی ؛ بوهای خوشایند و نا خوشاسند را از هم تفکیک کنند که از بو های ناخوشانید رو خود را دور میدهند . در روز سوم میتوانند که حس ذایقه را هم داشته باشد و غذاهای که شیرین است آنرا نسبت به مواد غذایی که شور است ترجیح میدهند .
نیاز های اساسی طفل
1. آکسیجن: یکی از احتیاجات اساسی انسان نیاز به آکسیجن است اگر برای مدت پنج دقیقه آکسجن به شش داخل نشود احتمال از بین رفتن زنده جان ها میگردد .
2. گریه کردن،سرفه کردن ، فاژه کشیدن و ... میتواند در تنفس انسان ها نقش مهم را داشته باشد؛ که موارد یادشده در منظم کردن تنفس نقش بسیار مهم دارد . در هفته اول نوزاد در یک دقیقه از( ۳۰ الی ۴۰ ) دفعه آکسیحن میگیرد ؛ اما بزرگسالان صرف در یک دقیقه (۸) دفعه آکسیجن میگیرند.
3. نیاز به خواب و استراحت : برای دفع خستگی و بیرون کردن مواد اضافی نیاز به خواب است نوزادان ۸۰ در صد وقت خود را در خواب سپری میکنند که سطح این خواب ها کوتاه و غیر منظم بوده که با اندک ترین تحریف طفل از خواب بیدار میشود و مرحله خواب نهایتاً از (۳ الی ۴) ساعت طول میکشد. که در هفته ،هفتم (۷) همین دفعات کمتر میشود و طول هر مرحله زیاد تر میشود ، در هفته بیست و هشتم(۲۸) طفل متواند که تمام شب بخوابد و در یک ساله گی امکان دارد از طرف روز ۲الی ۳ ساعت بخوابد که دریک ساله گی خواب ایشان منظم میشود .
4. غذا و آب : انسان ها بخاطر اجرا فعالیت ها و بخاطر نمو به مواد غذایی نیاز دارند ، نه تنها اطفال بلکه بزرگسالان هم نیاز به تغذیه ، مواد غذایی و آب هستند . که ما در اینجا نیازمندی اطفال شیرخوار را بحث میکنیم .
قبل از تولد طفل مواد غذایی خود را از خون مادر توسط پلاسینتا میگرفت ؛ وقیتکه طفل به دنیا مي آید پلاسینتا قطع میشود . و حالا طفل از یک مجرا دیگری استفاده میکند که آن مجرا دهن است وقتیکه مواد غدایی را میگیرد مواد غذایی از طریق سیستم هضمی وارد جریان خون میشود .
در اوایل زنده گی نه تنها تغذیه طفل بلکه تمام عملکرد های طفل نامنظم است ، در ابتدا چون طفل به اندازه کافی رشد نکرده عضلات شان ، دستگاه هایشان و سیستم هایشان به حد کافی رشد نکرده عملکرد هایشان نسبتاً غیر منظم است که بعداً آهسته آهسته منظم میشوند .
فواصل اخذ تغذیه هم در اطفال شیرخوار نسبت به بزرگسالان فرق میکند .
فواصل تغذیه اطفال
برای طفل نوزاد مکمل ترین غذا شیر مادر است . تا شش (۶) ماهگی داکتران اجازه نمی دهند که به طفل غیر از شیر مادر چیزی دیگری تغذیه شود ، بخاطراینکه تاشش (۶) ماهگی همین شیر مادر است که تمام نیازمندی های تغذیه طفل را پوره میکند ( شیر مادر هم آب ، پروتین ، و شحم است ) . همین بلع کردن است که سبب تنظیم تنفس اطفال میگردد .
فاصله بین دفعات تغذیه
ظرفیت دستگاه هضمی اطفال کم است یعنی عملکرد دستگاه هضمی در سطح ابتدائی هستند ، بلع کردن هم ضعیف است بناءً فواصل بین دفعات تغذیه کم است ( زودتر نسبت به سن بزرگسالی تغذیه شود ).طفل که به دنیا می آید دریک شبانه روز باید ۷ الی ۸ دفعه تغذیه شود که این تغذیه نظر به وزن و رشد طفل فرق میکند ، در ابتداء ۶-۷-۸ دفعه و در هفته پنجم (۵) ما میتوانیم دفعات تغذیه را به شش(۶) دفعه کاهیش بدهیم .
در ۱ الی ۲ ماهگی ما میتوانیم تغذیه طفل را از نیم شب متوقف بسازیم ( زمانیکه طفل دوماهه میشود در نصف شب تغذیه شود و بعد از نصف شب الی صبح تغذیه متوقف شود ).
از ۵ الی ۶ ماهگی بین دو (۲) دفعه تغذیه ما میتوانیم پنج (۵) ساعت فاصله را بوجود بیاوریم ، زمانیکه طفل ۵ الی ۶ ماهه میشود توانایی این را دارد که تا (۵) ساعت مواد غذایی را نگیرد . و اگر بعد از ۵ ساعت به طفل مواد غذایی نرسد طفل صدمه میبیند.
در ختم یک سال اطفال میتوانند مانندبزرگسالان با سه(۳) وقت تغذیه خود را عادت کنند
در دفعات تغذیه چیزیکه بسیارمهم است عبارت از وزن طفل است به هر اندازه یی که وزن طفل افزایش پیدا کند فاصله بین دفعات تغذیه زیادتر شده و هر قدر که وزن طفل کم میشود فاصله بین دفعات تغذیه کم میشود .
5. عمل دفعی ،عمل کنترول : عمل دفعی اطفال در ابتداء کاملاً غیر ارادی است .اما با رشد و تکامل دستگاه عصبی و رشد و تکامل اعضای اطراحیه طفل میتواند عمل دفعی خود را کنترول کنند .
تا ۱۸ ماهگی (طفل ـ انسان ) توانایی کنترول مواد دفعی را ندارد ، چون دستگاه عصبی و عضلات بطور کافی رشد نکرده که بتواند عمل دفعی خود را کنترول کند با وصف اینکه بعضی والدین شاید تلاش کنند بخاطر شخصیت سازی طفل شان و بخاطر اخلاقیات و ارزش های طفل شاید روی طفل فشار وارد کنند یا طفل را آموزش بدهد تا مواد دفعی خود راکنترول کند اما پیش از ۱۸ ماهگی به هیچ صورت مؤثریت ندارد بلکه سبب فشار روحی ، سبب اضطراب ، سبب نگرانی های طفل و صدمات روحی طفل میشود . والدین میتوانند که بعد از ۱۸ ماهگی آموزش را برای طفل شان آغاز کنند .
بطور معمول اطفال تا دونیم ۲،۵ ساله گی شاید نتوانند که عمل دفعی خود راکنترول کنند .
اگر طفل در سه ساله گی عمل دفعی خود را کنترول کرده نتواند این عارضه جسمی است باید به داکتر مراجعه شود ، طفل یا مشکل عصبی دارد ویا هم اختلال در سیستم اندوکراین است ،طفل از همین دو ناحیه صدمه میبیند .
در کنترول عمل دفعی دختر ها نسبت به بچه ها کمی پیش هستند ( دخترها این توانایی را زود تر کسب میکنند .
رشد و تکامل در عرصه های مختلف
1. رشد و تکامل در عرصه فزیکی ، جسمی ،بدنی :
تغییرات اطفال شیرخوار درعرصه های یادشده : پیش ازتولد تغییرات زیادی فزیکی بوجود آمده،طفل با یک سلسه تغییرات به دنیا می آید .
قسمی که تجربه شده وزن اطفال درلحظه تولد دونیم ۲،۵ تا چهارونیم ۴،۵ کیلو می باشد و حد اکثر شان یا دوحصه سوم اطفال در وقت تولد وزن شان بین ۲،۷ تا ۳،۸۵ کیلوگرام می باشد .
وزن مغز اطفال در لحضه تولد حصه چهارم دوران بزرگسالی میباشد ،درشش سال اول نمو مغز بیش از حد زیاد بوده که در همین شش سال اول ۹۰ فیصد وزن مغز تکمیل میشود و ۱۰ فیصد شان در متباقی عمر تکمیل میشود.
نکته : در دو هفته اول که دوره نوزادی گفته میشود اطفال معمولاً کمی وزن خود را از دست میدهند و بعد از دو هفته اول اضافه تر شده میرود .
قد: معمولاً قد اطفال از ۴۸ تا ۵۴ سانتی متر میباشد .که در لحظه تولد قد دخترها ۴۹ سانتی متر و از بچه ها ۵۰ سانتی متر میباشند
در یک سال اول در هر ماه بالای قد اطفال نوزاد ۲ الی ۲،۵ سانتی متر افزوده میشود که درختم یک سال قد نوزادان به ۷۴ سانتی متر میرسد .
2. تغییرات حسی حرکی :
اطفال توانایی حس کردن را دارند یعنی در روز اول حس بینایی دارند روز بعد حس شنوایی،ذایقه وغیره حس ها فعالیت را آغاز میکنند که همین حس کردن شان سبب حرکات شان میشوند و اطفال را در شناخت اطراف شان کمک میکند .در ابتداء حرکات و عکس العمل های اطفال ناموزون بوده که بعداً به اساس تکامل سیستم ها و دستگاه ها آهسته آهسته موزون تر شده میرود و همین تنظیم شدن از اعضای برجسته شروع میشود ( از بالا به پایین با از اعضای بزرگ شروع وبه عضلات متوسط وکوچک ) همچنان اول حرکات سر منظم میشود بعداً از تنه و بعداً از پاها .
اگر ما حرکت طفل را در نظر بگیریم طفل ۶ ماهه میتوانند که با دست و پا خود را از زمین بالا میگیرد ، در ۱۰ ماهگی میتواند با دست و پا حرکت کند ، در ۱۱ ماهگی میتواند ایستاده شود در ۱۳ ماهگی بوسیله یک چیز با پاهای خود راه میرود در ۱۸ ماهگی میتواند بدون وسیله یک چیز از پله های زینه بالا و پایین برود و در ۲ ساله گی میدود . البته این تغییرات حرکتی در همه اطفال یکسان نبوده بلکه وابستگی به رشد و تکامل عضلات،رشد وتکامل دستگاه عصبی شان دارد . تغییرات حرکتی بیشتر وابسته به تغییرات دستگاه عصبی و تغییرات عضلاتی است .
تغییرات ذهنی
از بُعد دیگر در اطفال شیرخوار تغییرات که بوجود می آید عبارت از تغییرات ذهنی است، البته تغییرات ذهنی اطفال شیرخوار در یک محدوده کوچک قابل مطالعه و بحث میباشد . ما و شما قبلاً در قسمت تغییرات انسانها دیدگاه ژان پیاژه را بحث کرده بودیم ؛ ژان پیاژه تغییرات یا رشد و تکامل انسانها را در 4 مرحله بحث کرده بود که یکی از آنها مرحله حسی حرکتی بوده البته پیاژه تلاش کرده بود که انسانها چگونه به اطراف خود ارتباط برقرار میکند ، چگونه از اطراف خود اطلاعات را کسب میکنند و چگونه در عملکردهای خود ، در پاسخ های خود تغییرات را بوجود می آورد که این مرحله دارای 6 مرحله فرعی دیگر نیز میباشد ( این تغییرات در دوسال اول زندگی میباشد ) .
1. مرحله حسی حرکتی:
1. 1- رفتارهای بازتابی : که در ماه اول وجود میداشته باشد و یا اکثریت مطلق عکس العمل های طفل بازتابی میباشد که بوسیله همین بازتابها اطفال تلاش میکنند که با اطراف خود ارتباط را برقرار کنند .
2. 1 – مرحله دوره یی اولیه : بعد از(1- 4) یک ماهگی تا چهار ماهگی بعضی اعمال اطفال بشکل تصادفی تکرار میشود یعنی عمل دوره پیدا میکند البته این دوره ایشان ناشی از عملکرد ذهنی شان نیست که آنها تحلیل ، تجزیه ،تفکر و تصویر سازی کرده باشد ،البته بشکل تصادفی است . در این مرحله اعمال اطفال تا یک حد هماهنگ و منظم میشود و آغاز اعمال تقلیدی میباشد .
3. 1- مرحله دوره یی ثانویه : از (4 تا 8 ) ماهگی میباشد . در این مرحله رفتارها و اعمال طفل بیشتر منظم میشود و طفل میتواند که ازقسمت اشکار شی قسمت نا آشکار شی را تشخیص کند .
4. 1- مرحله هماهنگ ساختن سکیما های دوره سوم : در مرحله سومی اطفال از شیوه هایکه بخاطر شناخت اطراف خود کار کرده بودند در اینجا آنها تنظیم میشود و در این مرحله موضوع مفهوم بقاء شی مطرح میشود ، منظور از بقاء شی عبارت از کسب توانایی طفل است که از تصورات ذهنی در
شناخت اطراف خود استفاده میکند در مرحله قبل مستقیماً با یک شی تماس میگرفت و آن را می شناخت اما در این مرحله که تعد از 8 ماهگی ایت طفل بدن از اینکه با یک شی تماس برقرار کند میتواند از تجارب قبلی در شناخت آن کار بگیرد همین که از تصورات ذهنی بخاطر شناخت کار میگرد این موضوع بنام مفهوم بقاء شی یاد میشود.
این مرحله از 8 الی12 ماهگی است در این مرحله رفتارهای اطفال بیشتر هدف دار منشود ، نه تنها انیکه رفتارهای هدف دار دارد بلکه بخاطر رسیدن به اخداف خود موانع را از بین میبرد و همچنان بخاطر رسیدن به اهداف خود وسایل را بکار میگیرد .
5. 1- مرحله دوره یی ثالث : که از (12 الی 18 ) ماهگی میباشد در این دوره اطفال بوسیله آرمون وخطا راه های جدید را کشف میکند و همچنان تلاش دراند که بفهمند عملکردهایشان با رفتار شان بالای اطراف شان چی تأثیرات دارد .
6. 1- مرحله خلاقیت : در مرحله 6 بعد از 18 تا 24 ماهگی اطفال میتوانند بوسیله ترکیبات ذهنی معانی جدید را بوجود بیاورند اطفال در دوره پنجم تجربه کردن که یک کار درست است یا نادرست ، صحیح است یا خطا ، مفید است یا مضر ، و اطلاعات زیادی از تجارب خویش دارند و در مرحله 6 اطفال میتوانند از همان اطلاعات که از تجارب خود بدست آورده اند اطلاعات نو را بوجود بیاورند و یا عملکردها را انجام بدهند که در مرحله قبل آنرا تجربه کرده و در ارتبارط آن چیزی شنیده و یا دیده هیچ نوع حس نکرده اما به اساس ترکیبات ذهنی به اساس بازنمایی های ذهنی خود یک چیزی نو را از آن بسازد و همچنان در این دور اطفال میتوانند که اعمال مختلف از خود به نمایش گذاشته و در محور آن پیش بینی نیز داشته باشد .
علاوتاً اطفال از لحاظ ذهنی تغییرات دیگری را هم نیز تجربه میکنند که آن تغییرات را در تکلم آنها مشاهده کرده میتوانیم، تکلم یک وسیله بسیار خوبی برای برقرار کردن ارتباط با دیگران است. در تکلم عملیه های متعدد ذهنی صورت میگیرد که عبارت از طرح ریزی های فکری و ذهنی استدلالات و قضاوت ها است این عملیه ها هستند که ما آنرا بخاطر تکلم از آن استفاده میکنیم . البته تکلم از عملکرد های مغلق و عالی ذهن بشمار میرود .
تکلم زمانی معنی دار میشود که کلمات با معنی را در چهارچوب قواعد دستوری تنظیم و ترتیب شود و اگر ما میخواهیم پیام را انتقال دهیم ما باید کلمات با معنی را استعمال کنیم و اگر ما میخواهیم پیام ما بصورت درست انتقال پیدا کند ما برای آن باید قواعد و دستورات زبانی را درنظر بگیریم، اگر صرف کلمات با معنی باشد از آن چیزی برداشت نمیشود .
در ابتدا اطفال کلمات را بکار برده نمیتوانند زمانی میرسد که کلمات صدا دار یا صدا های صدا دار را با کلمات صدادار یا کلمات بیصدا یکجا ساخته و کلمات را تلفظ کرده میتواند و بعد از آن زمانی میرسد، نه تنها اینکه کلمات را بکار میگیرند جملات را هم استفاده کرده میتوانند .
آغاز تکلم نظر به جنسیت کلی فرق میداشته باشد در آغاز تکلم جنس مؤنث نظر به جنس مذکر کمی پیشگام هستند
در تکلم اطفال عوامل متعدد را ملاحظه کرده میتوانیم که یکی هم هوش طفل است : بعضی از اطفال زود صحبت میکند بعضی هم دیر تر . وضعیت اجتماعی ، اقتصادی و وضعیت فرهنگی عبارت از عوامل هستند ک در تغییرات تکلم اطفال تأثیر دارد.
در نخستین سال زندگی بیشترین نقش که در ارتباط به رشد و تکامل تکلم دارد اطرافیان طفل اند خاصتاً مادر . در سال دوم اطفال میتوانند از کلمات بامعنی در تکلم استفاده کنند و تکلم شان قابل فهم برای دیگران باشد .
رشد عاطفی
عاطفه یا عواطف : عکس العمل یا پاسخ است که در برابر احتیاجات خود شخص و در برابر تحرکات بیرونی که توأم با تغییرات فزیولوژیک از قبیل افزایش ناگهانی جریان قلب ، منقبض شدن عضلات ، بالا رفتن فشار خون و افزایش مقدار ادرینالین در خون میباشد . بخاطر مطالعه کردن رشد عاطفی اطفال شیرخوار باید عکس العمل هایشان را مطالعه کنیم .
در 4 تا 10 ماهگی اطفال از اشیا نا آشنا میترسند که قبلاً آنرا تجربه نکرده اند ، درسال اول زندگی در برابر خشم و خوشحالی اطرافیان پاسخ میدهند و با اطرافیان خود دلتنگلی بیشتر را پیدا میکنند. در 18 ماهگی تعادل خود را از دست میدهد و بسیار محرک پذیر میباشد و زیاد حساس میشوند . اما در 2 ساله گی از لحاظ عاطفی به تعادل و ثبات میرسند و در 2 ساله گی دوست دارند که اطرافیان خود را راضی بسازند .
رشد اجتماعی
آیا اطفال شیر خوار با دیگران روابط را برقرار مینمایند ؟
در دوره شیرخواره گی در برقراری روابط نقش اساسی را مادر بازی میکنند
در اجتماعی شدن اطفال شیرخوار نقش اساسی را مادر بازی میکند ، همین که نیز های طفل را مارد برآورده میسازد از همین لحاظ رابطه عاطفی طفل بیشتر به مادر وابسته گی میداشته باشند از خاطر در اجتماعی شدن اطفال اساسی را ایفا میکند .
طفل هدف خود را دارد که این هدف را منطقی تعیین نکرده شاید بشکل تصادفی باشد ، ولی برای تأمین رابطه و بالمقابل هدف دارد ، اطرافیان هم هدف دارند اطفال بخاطر حصول هدف توقعات میداشته باشند اگر همین توقعات در نظر گرفته شود درنتیجه آن هدف تأمین رابطه بوجود می آید ، اگر انتظارات و توقعات طفل در نظر گرفته نشود هدف از بین میرود که آن هدف تأمین رابطه و احتیاجات است که تأمین نمیشود باز رابطه برهم میخورد.
هدف طفل از برقراری رابطه ، تأمین نیازهایش میباشد.
هدف والدین از تأمین رابطه با طفل این است که طفل شان بزرگ شود .
ما نه تنها این را میخواهیم که طفل را کمک کنیم بلکه ما نیاز های خود را هم برآورده میسازیم شاید ما این عمل را آگاهانه یا غیر آگاهانه کرده باشیم اما ، ما میخواهیم نیاز های خود را رفع بسازیم ، خسته گی خود را رفع بسازیم و بخاطر رفع نیاز های روانی خود با اطفال رابطه برقرار میکنیم .
زمانیکه ما در تأمین رابطه هدف خاص خود را داریم ما توقعات و انتظارات بیشتر از اطفال میداشته باشیم ، انتظارات و توقعات ما از اطفال چه بوده میتواند .
معیار های اخلاقی در نظر داشته باشد که انتطارات و توقعات همه اطفال از همدیگرد فرق دارند .
انتظارات و توقعات انسانها متفاوت هستند .
زمانیکه طفل مطابق انتظارات و توقعات ما عمل میکند ما خوشحال میشویم و او را میپذیریم اما هر قدر که خلاف توقعات و انتظارات ما عمل میکنند ما طفل را از خود دور میسازیم درآنصورت طفل مجبور میشود که انتظارات و توقعات اطرافیان را در نظر داشته باشد که اطفال آنرا تدریجاً در نظر میگیرند ( در ۱۸ ماهگی الی ۲ ساله گی ) .
یک موضوع بسیار مهم این است که در بعضی موارد اطرافیان انتظارات و توقعات از اطفال میداشته باشند که با سن و توانایی های طفل نسبت یا تناسب نمیداشته باشد .
مثلاً : یک طفل ۵ – ۶ ساله است والدین از او میخواهند مسائل را تحیلل کرده بتواند اما طفل آنرا تحلیل کرده نمیتواند .
زمانیکه ما انتظارات خود را بدون در نظر گرفتن سن طفل و توانایی های طفل مطرح میکنیم در اینصورت پریشانی ، اضطراب و فشار روحی است ک همین فشارهای روحی و ذهنی باعث عقب ماندگی طفل میگردد.
رشد اخلاقی
در دو سال اول انسانها اخلاق دارند ؟
شاید داشته باشند اما فرق دارد .
اطفال شیر خوار مسائل را بوسیله حس ذایقه و عکس العمل سر نشان میدهند .
برای طفل حقوق دیگران یا رعایت کردن حقوق دیگران معنی ندارد اما در ۱۸ ماهگی یاد میگیرد که چیز را نشکناند یا میده نکند ، در دوساله گی اطفال اقدام به ارزیابی رفتار خود میکنند . در قسمت ارزیابی رفتار خود اگر کدام موردی با معیارات خود طفل مطابقت نداشته باشد در اینصورت طفل ناراحت میشود با وصف اینکه تلاش صرف نظر آنرا میکند اما بازهم یک کشمکش درونی برایشان ایجاد میشود .
کودکی اولیه
رویکرد تحلیل روانی : ما در تیوری فرویید خوانده بودیم که سرکوب کردن غرایض جنسی در طفولیت باعث اختلالات در دوران بزرگسالی میشود . همین دوره که چهار الی پنج (4 – 5) سال دومی زندگی انسانها در رشد و تکامل انسانها زیاد نقش دارد ، حتی در بعضی موارد گفته میشود که( 70 ) درصد شخصیت انسانها در پنج سال اول تشکیل میشود اما حالا این دیدگاه یا نظر زیر انتقاد است و دانشمندان دروره نوجوانی را هم در شخصیت سازی انسانها بسیار مؤثر میدانند .
دوره کودکی اولیه برای شخصیت سازی، رشد و تکامل انسانها بسیار مهم و ارزنده است که مام گام به گام در عرصه های مختلف تعییرات را در این دوره بحث میکنیم :
1. تغییرات فزیکی :
1.1. تغییرات از لحاظ وزن در مغز و جسم : در لحظه تولد وزن طفل( 2.5 – 4 )کیلوگرام بوده و وزن مغز شان ( 350 )کیلوگرام بوده . حالا طفل سه (3) ساله میشود که وزن شان از (3) کیلوگرام به (14، 15، 16 ، 17 ) کیلوگرام میرسد. وزن مغز طفل در پنج ساله گی 75 فیصد تکیمل میشود و در شش ساله گی 90 فیصد تکمیل میشود .
1.2. تغییرات در استخوانها : یک عده غضرف ها تبدیل به استخوان ها میشود و تعداد استخوانها اضافه تر ، سخت تر و نیرومند تر میشود .در 6 ساله گی اندام های طفل مانند اندام های بزرگسالان میشود .
1.3. تغییرات در روئیدن داندان ها : اهمیت دندان ها در جوییدن و میده کردن غذا میباشد . دندانها در رشد و تکامل اطفال نقش خاص خود را دارند .
دندان های شیری : این دندانها از ( 5 – 6 ) ساله گی می روئیند که در سه ساله گی تکمیل میشوند از همین خاطر دندانها شیری گفته میشود و همین دندانهای شیری طفل را در صرف کردن غدا کمک میکند مانند دندانهای بزرگسالان .
دندانهای دایمی : اولین دندان دایمی در 6 ساله گی میروئید و دندانهای شیری جای خود را به دندانهای دایمی خالی میکند که دندانهای دایمی تا ( 20 – 30 ) ساله گی می روئیند و داندان آخری را بنام دندان عقلی هم مینامند .
نکته : رشد جسمی یا نمو جسمی انسانها در دوره کودکی اولیه نسبت به دوره شیرخواره گی کند میباشد که در این دوره رشد جمسی بچه ها نسبت به دخترها زیادتر میباشد.
2. رشد حرکتی : در مرحله طفولیت اولیه اطفال میتوانند از وسایل بازی بطور مؤثر استفاده کنند ، البته پیش از (3)ساله گی اگر وسایل بازی در اختیار اطفال گذاشته شود آنها نمیتوانند آنر بکار ببردند .
در این دوره چون قدرت تجسم و تخیل اطفال افزایش پیدا میکند که این تجسم و تخیل درتنظیم کردن حرکات شان کمک میکند . در این دوره اطفال زیاد پر حرکت هستند ، از فعالیت ها لذت میبرند کوشش میکنند که بیشتر وقت خود را به بازی ها سپری کنند چون از آن لذت میبرند گاهی اوقات طفل چنان سرگرم بازی میشود که نیازمندی های دیگر خود را فراموش میکنند ، در اینصورت مکلفیت والدین یا یا کسانیکه درکودکستان با اطفال سروکار دارند آنها باید فعالیت های اطفال را طوری تنظیم کنند که تمام نیازمندی ها چه استراحت ، چه غذا و چه بازی است . نه تنها این ها را تنظیم کنند بلکه باید مواظب گروهی باشند که در آن طفل فعالیت میکند . والدین باید گروهی را برای طفل خود انتخاب کند که در آن گروه طفل رشد کرده بتوانند ، نشود که گروه به رشد و تکامل طفل آسیب برساند.
در قسمت حرکتی این دوره بسیار انعطاف پذیر است اطفال در این دوره در برابر حرکت ها بسیار انعطاف پذیر هستند ، اطفال میتوانند که متناسب با شرایط و اوضاع مختلف حرکات مختلف از خود به نمایش میگذارند چونکه استخوانها و ساختمان طفل نرم هستند .
3. رشد ذهنی : رشد ذهنی اطفال در سن ( 2 – 7 ) ساله گی میباشد .مراحل رشد و تکامل پیاژه را خواندیم که چهار مرحله داشت از آن جمله مرحله اول را هم خواندیم و حالا مرحله دوم را مختصر اشاره میکنیم :
3.1. مرحله پیش عملیاتی : این مرحله بین ( 2 – 3 – 7 ) ساله گی بوده ، در مرحله حسی حرکتی وجود در برابر یک شی عکس العمل نشان میداد ، اما در مرحله پیش عملیاتی تصورات ذهنی ، بازنمایی های ذهین و سمبول های ذهنی سبب عملکرد و رفتار طفل میشود . در مرحله پیش عملیاتی پیاژه گفته که بخاطر شناخت ، سازگاری و توافق اطفال از سمبول ها کار میگیرند که همین بکار گیری سمبول ها در ذهن خود طفل را آماده به مرحله بعدی میسازد .
پیاژه در این مرحله از دو مشکل نیز یاد آوری میکند که این دومشکل سبب توقف رشد ذهنی طفل میشود که طفل از مرحله پیش عملیاتی به مرحله عملیاتی انتقال پیدا نمی کند . یکی از این دو مشکل این است .1- طفل چیزی را که می بیند به آن باور می کند که این یک مشکل است هر چیزیکه دیده میشود واقعیت آن چیز نیست .مثال دو گیلاس آب است آنرا برای طفل نشان میدهیم و می گوییم که کدامش زیاد است طفل میگوید که هر دو اش یک سان است ، حالا یک گیلاس آب را در یک استوانه دراز شیشه یی می اندازیم باز برای طفل نشان میدهیم که کدامش زیاد است طفل حتماٌ آب استوانه را نشان میدهد که زیاد است اما در اصل واقعیت هردو اش یکسان است ، که این باور اشتباه طفل است .2- خود محوری طفل است ، طفل هر چیز را از نظر خود میبیند یک چیز را که دوست دارد فکر میکند که همه مردم آنر دوست داند و هر چیزیکه بدش می آید فکر میکند که همه مردم از ان چیز بدشان میآید . که علایق ، دیدگاه ها و نظریات ایشان هم فرق داردند اگر این دو مشکل ادامه پیدا کند طفل از این مرحله به مرحله بعدی ارتقا نمی یابد .
در قمست ذهنی ما ادرکات و تکلم طفل را یک مرور سریع مینمایم
در قسمت درک اشکال: پیش از 4 ساله گی طفل نمی تواند که اشکال مختلف را از هم تفکیک کند
در ( 5 – 6 ) ساله گی طفل می توانند که شباهت ها و اختلافات اشیا را فرق کند .
در قسمت رنگها: درک اطفال از کل بطرف جز است یعنی اول کل را درک میکند بعداً آهسته ، آهسته بطرف اجزا می ورد و دیگر از چیز های برجسته و واضیح آغاز میکند بطرف اشیا که بین آنها شباهت ها وجود داشته باشد .
در قسمت احجام : در 3 ساله گی اطفال می توانند احجام را از هم تفکیک کنند که کدام کلان و کدام خورد هست اما اگر دوشی که وزن شان متفاوت و حجم شان یک چیز است نمی توانند که آنها را درک کنند .
در قمست اعداد و حروف : حروف که باهم شبیه هستند دیرتر آنرا تشخیص میکنند یعنی اول حروف که آنها فرق اشکار داشته باشد مثلا در انگلسی A و s است .و درm و n شباهت هست آنرا زود تر تفکیک میکند در قمست اعداد : در 3 ساله گی میتوانند که 1 را از ( 3 ، 4 ، 5 و 6 ) تفکیک کند اما آهسته ، آهسته باز 2 و 3 را از هم تفکیک میکند .
در قسمت زمان : طفل 2 ساله صرف میتواند که زمان حال را درک کند اما زمان گذشته و آینده برای ایشان کدام معنی ندارد .ودر 5 ساله گی طفل میتواند که گذشته و آینده را درک کند که گذشته چه است و آینده چه است .
تکلم : در قسمت تکلم طفل حافظه اش را در نظر میگیرم . ذخیره سازی کلمات در 3 ساله گی میتواند که 800 تا 1000 کلمات را یاد بگیرد و بشناسد .
در 4 ساله گی 1500 در 5 ساله گی 2000 در 6 ساله گی 2500 کلمات را یاد میگیرد البته این نظر به شرایط متفاوت است ، که چندین عامل است که رشد و تکامل تکلم اطفال را تحت تأثیر قرار میدهد که آنها سه عامل اند .
1 هم سن و سال یا گروه
2 رسانه
3 کتاب و مجله هستند
این عوامل هم عوامل است که بالای رشد و تکامل تکلم اطفال تاثیر دارند طفل که بشیتر با دیگران در تماس است ظرفیت شان بالا است طفل که بیشتر با رادیو و تلویزیون در ارتباط است ظرفیت شان هم بالا است و طفل که بیشتر با کتاب و مجله دسترسی دارد ظرفیت شان بالا است . اما مشکلات نیز هستند اگر رسانه ها مدیریت و کنترول نشود اگر هم سن و سال مدیریت نشود و اگر کتاب و مجله مدیریت نشود باز در عوض کمک به طفل ، طفل را آسیب میرساند .
