اسلام و سیاست

مبحث دوم : اسلام و سیاست / عبدالناصر شفیق

از آیات قران کریم، احادیث پیامبر اکرم صی الله علیه و سلم و سیرت خلفای راشدین و تاریخ اسلام به وضوح معلوم میشود که دین و سیاست دو چیزی چدا ناشدنی است؛ زیرا سیاست یک بخش مهمی از تعلیمات دین مبین اسلام است .

دلیل واضح این حقیقت تاریخ اسلام است؛ زیرا نخستین کاری که پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم بعد از هجرت به مدینه منورده انجام داد. تشکیل حکومت اسلامی بود که بیانگر نظام سیاسی اسلام بود؛ پیامر اسلام به نحوی می دانست که اهداف بعثت انبیاء یعنی تعلیم و تربیت عقیده توحید « ترسیخ قیده ربوبیت و الوهیت خداود » اقامه قسط و عدل و سعادت بشریت و بالا دین که جهت تحقق آن.  همه پیامبران و خاصتا پیامبر آخرین محمد صلی الله علیه و سلم مبعوث شده اند .طوریکه خداوند فرموده است ترجمه ( بدون تشکیل حکومت ممکمن نیست . به همین اساس در نخستین فرصت کاری را که انجام داد . عبارت از تاسیس و بیناد نهادن حکومت و نظام سیاسی اسلام بود . مهیا شده و میثاق تاریخی را با مردم مدینه به امضاء رسانید، ارتشی را تشکیل داد که مهاجرین و انصار در آن اشتراک داشتند و تهیه سلام و مرکب و آذوقه آن گرچه در وقت اول کوچک و ساده «گرچه در وقت اول کجل و ساده بود » . که بعدا با توسعه دامنه و پیکار با دشمنان اسلام گسترده تر شد و به قدر آن ارتش اسلام نیز وسیعتر و منظم تر شد؛ حکم زکات نازل شد. بیت المال اسلام جهت تامین هزینه های جهاد و تامین نیازمندی های محرومان تشکیل گردید.

احکام حدود و قصاص به عنوان احکام قضایی و مجازات جرایم و تخلفات، یکی پس از دیگری نازل شد و به عنوان حلال و حرام نازل گردید، که بیانگر اصول اقتصادی اسلام بوده و این همه دلالت بر این میکند که سیاست و حکومت داری یک جزء مهم و لاینفک دین اسلام است؛ زیرا اگر اسلام حکومتی نداشته باشد تشکیل ارتش، بیت المال  دستگاه قضایی و مجازات تخلفان و عقد معاهدات چه معنی میتواند، داشته باشد؟

و همین وضع بعد از پیامبر بزرگ اسلام در دوران خلافت راشده و همچنان در خلافت اموی ها و عباسیها تا سقوط خلافت عثمانیها ادامه یافت.

از سوی دیگر بسیاری ازاحکام اسلامی که در قران کریم و احادیث نبوی آمده است ، با وضاحت کامل خواستار این است که باید جهت تحقق آن حکومت و یک نظام سیاسی این احکام پیاده شود: به طور مثال آیات زیادی از قران کریم در باره مساله جهاد، غنایم جنگي ، وظایف مجاهدین، موضوعات شهداء و اسیران تقاضا میکنند که یک نظام سیاسی « حکومت » وجود داشته باشد: زیرا بدون آن تحقق این گونه احکام ممکن نیست .

وظیفه مهم پیامبران « امربالمعروف و نهی از منکر» گرچه در محدوده پند و موعظه، وظیفه همه مردم و امت است، ولی بعضی از مراحل و انواع آن که نیاز به شدت عمل و توسل به زور بود حتی اقدامات مسلحانه نظامی دارد جزء از طریق نظام سیاسی و حکومت قابل تعمیل نیست.

ارکان عدالت و تحقق قسط وعدال درجامعه و گشودن راه برای آزادی تبلیغ و تعلیمات در سراسر جهان، هر گز با توصیه و نصیحت و اندرز های اخلاقی انجام نمی شود . این حکومت است که با وسایل و تدابیر خود باید به میدان آید و ظالمان را ازمظلومان دور سازد، حقوق مستضعفین را زا مستبدین بگیرد و اندای توحید و عدل الهی را از طریق رسانه های موجود در هر زمان به گوش عالمیان برساند و حتی احکامی را که در عرصه های مختلف زنده گي انسان نازل گردیده است، جامه عمل بپوشاند.

شفیق، عبدالناصر – نظام سیاسی اسلام، بهار ۱۳۹۲

نظام سیاسی اسلام - مفهوم سیاست

مفهوم سیاست

کمله سیاست که به وزن امارت بوده یک واژه عربی است و از ماده سوس ګرفته شده است، به معانی: نګهداری کردن، رعیت داری، سرپرستی، اصلاح و رهنمایی مردم به راه رستګاری، ادراه امور مملکت و حکومت داری و فن کشور داری؛ همچنان برای ادره امور داخلی و خارجي استعمال شده است .

اما مفهوم خاص این واژه تدابیری است که حکومت ها و نظام های سیاسی در باره امور کشور و تعیین شکل و محتوای فعالیت و امور داخلی و خارجی خود اتخاذ می کنند. که از اینرو داری دو بعد ذیل میباشد:

الف- بعد داخلی: در این مورد نظام های سیاسی وحکومت ها با اتخاذ تدابیر الزام و سنجیده که متناست با شرایط مادی و معنوی مشخص باشند، امور کشور را اداره می کنند. تا اعضای جامعه به وظایف اجتماعی خود عمل نمایند.

 ب- بعد خارجی : در این مودر نظام های سیاسی و حکومت ها با دولت های دیګر مناسبات و روابط خود را قایم نوده و دنبال می کنند، که آنرا روابط بین المللی نیز می ګویند .

تعریف و معنای شرعی سیاست :

در مورد تعریف سیاست دانشمندان و علمای اسلامی تعریفات ګوناګونی را ارائه کرده اند:

 اول : علامه ابوالحسن ماوردی متوفای « ۴۶۰ هـ ق » سیاست را چنین تعریف نموده است: « حراسة الدین و سیاسة الدنیا» یعنی سیاست و حکومت یک نوع قیادت است که برای حفاظت دین و سیاست دنیا بناء یافته است .

 دوم: امام غزالی متوفای « ۵۰۵ هـ.ق » چنین ګفته است که: سیاست عبارت از اصلاح بنده ګان خدا توجیه و رهمنایی آنها به راه نجات شان در دنیا و آخرت است .

سوم : علامه ابن خلدون دراین مورد ګفته است که : حکومت عبارت از حفاظت و نګهداری مردم و کفالت نمودن منافع آنها است. و علامه راغب اصفهانی در مورد تعریف و وظایف حکومت سه نکته ذیل را ضروري دانسته است که عبارتنند از :

１-    عمارة الارض ( عمران و تمدن بالای زمین )

２-    تنفیذ احکام الله ( اجرای احکام خداوند)

３-    مکارم الشریعة ( پخش و نشر مکارم اخلاق )

پس سیاست عبارت از اداره امور داخلی و خارجی دولت اسلامی در پرتو احکام و مقررات کلی شریعت است، به نحوی که منافع علیای دولت تحقق یافته و  از خطرات در امان بوده باشد.

شفیق، عبدالناصر – نظام سیاسی اسلام، بهار ۱۳۹۲