اسلام و سیاست

مبحث دوم : اسلام و سیاست / عبدالناصر شفیق

از آیات قران کریم، احادیث پیامبر اکرم صی الله علیه و سلم و سیرت خلفای راشدین و تاریخ اسلام به وضوح معلوم میشود که دین و سیاست دو چیزی چدا ناشدنی است؛ زیرا سیاست یک بخش مهمی از تعلیمات دین مبین اسلام است .

دلیل واضح این حقیقت تاریخ اسلام است؛ زیرا نخستین کاری که پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم بعد از هجرت به مدینه منورده انجام داد. تشکیل حکومت اسلامی بود که بیانگر نظام سیاسی اسلام بود؛ پیامر اسلام به نحوی می دانست که اهداف بعثت انبیاء یعنی تعلیم و تربیت عقیده توحید « ترسیخ قیده ربوبیت و الوهیت خداود » اقامه قسط و عدل و سعادت بشریت و بالا دین که جهت تحقق آن.  همه پیامبران و خاصتا پیامبر آخرین محمد صلی الله علیه و سلم مبعوث شده اند .طوریکه خداوند فرموده است ترجمه ( بدون تشکیل حکومت ممکمن نیست . به همین اساس در نخستین فرصت کاری را که انجام داد . عبارت از تاسیس و بیناد نهادن حکومت و نظام سیاسی اسلام بود . مهیا شده و میثاق تاریخی را با مردم مدینه به امضاء رسانید، ارتشی را تشکیل داد که مهاجرین و انصار در آن اشتراک داشتند و تهیه سلام و مرکب و آذوقه آن گرچه در وقت اول کوچک و ساده «گرچه در وقت اول کجل و ساده بود » . که بعدا با توسعه دامنه و پیکار با دشمنان اسلام گسترده تر شد و به قدر آن ارتش اسلام نیز وسیعتر و منظم تر شد؛ حکم زکات نازل شد. بیت المال اسلام جهت تامین هزینه های جهاد و تامین نیازمندی های محرومان تشکیل گردید.

احکام حدود و قصاص به عنوان احکام قضایی و مجازات جرایم و تخلفات، یکی پس از دیگری نازل شد و به عنوان حلال و حرام نازل گردید، که بیانگر اصول اقتصادی اسلام بوده و این همه دلالت بر این میکند که سیاست و حکومت داری یک جزء مهم و لاینفک دین اسلام است؛ زیرا اگر اسلام حکومتی نداشته باشد تشکیل ارتش، بیت المال  دستگاه قضایی و مجازات تخلفان و عقد معاهدات چه معنی میتواند، داشته باشد؟

و همین وضع بعد از پیامبر بزرگ اسلام در دوران خلافت راشده و همچنان در خلافت اموی ها و عباسیها تا سقوط خلافت عثمانیها ادامه یافت.

از سوی دیگر بسیاری ازاحکام اسلامی که در قران کریم و احادیث نبوی آمده است ، با وضاحت کامل خواستار این است که باید جهت تحقق آن حکومت و یک نظام سیاسی این احکام پیاده شود: به طور مثال آیات زیادی از قران کریم در باره مساله جهاد، غنایم جنگي ، وظایف مجاهدین، موضوعات شهداء و اسیران تقاضا میکنند که یک نظام سیاسی « حکومت » وجود داشته باشد: زیرا بدون آن تحقق این گونه احکام ممکن نیست .

وظیفه مهم پیامبران « امربالمعروف و نهی از منکر» گرچه در محدوده پند و موعظه، وظیفه همه مردم و امت است، ولی بعضی از مراحل و انواع آن که نیاز به شدت عمل و توسل به زور بود حتی اقدامات مسلحانه نظامی دارد جزء از طریق نظام سیاسی و حکومت قابل تعمیل نیست.

ارکان عدالت و تحقق قسط وعدال درجامعه و گشودن راه برای آزادی تبلیغ و تعلیمات در سراسر جهان، هر گز با توصیه و نصیحت و اندرز های اخلاقی انجام نمی شود . این حکومت است که با وسایل و تدابیر خود باید به میدان آید و ظالمان را ازمظلومان دور سازد، حقوق مستضعفین را زا مستبدین بگیرد و اندای توحید و عدل الهی را از طریق رسانه های موجود در هر زمان به گوش عالمیان برساند و حتی احکامی را که در عرصه های مختلف زنده گي انسان نازل گردیده است، جامه عمل بپوشاند.

شفیق، عبدالناصر – نظام سیاسی اسلام، بهار ۱۳۹۲

نظام سیاسی اسلام - مفهوم سیاست

مفهوم سیاست

کمله سیاست که به وزن امارت بوده یک واژه عربی است و از ماده سوس ګرفته شده است، به معانی: نګهداری کردن، رعیت داری، سرپرستی، اصلاح و رهنمایی مردم به راه رستګاری، ادراه امور مملکت و حکومت داری و فن کشور داری؛ همچنان برای ادره امور داخلی و خارجي استعمال شده است .

اما مفهوم خاص این واژه تدابیری است که حکومت ها و نظام های سیاسی در باره امور کشور و تعیین شکل و محتوای فعالیت و امور داخلی و خارجی خود اتخاذ می کنند. که از اینرو داری دو بعد ذیل میباشد:

الف- بعد داخلی: در این مورد نظام های سیاسی وحکومت ها با اتخاذ تدابیر الزام و سنجیده که متناست با شرایط مادی و معنوی مشخص باشند، امور کشور را اداره می کنند. تا اعضای جامعه به وظایف اجتماعی خود عمل نمایند.

 ب- بعد خارجی : در این مودر نظام های سیاسی و حکومت ها با دولت های دیګر مناسبات و روابط خود را قایم نوده و دنبال می کنند، که آنرا روابط بین المللی نیز می ګویند .

تعریف و معنای شرعی سیاست :

در مورد تعریف سیاست دانشمندان و علمای اسلامی تعریفات ګوناګونی را ارائه کرده اند:

 اول : علامه ابوالحسن ماوردی متوفای « ۴۶۰ هـ ق » سیاست را چنین تعریف نموده است: « حراسة الدین و سیاسة الدنیا» یعنی سیاست و حکومت یک نوع قیادت است که برای حفاظت دین و سیاست دنیا بناء یافته است .

 دوم: امام غزالی متوفای « ۵۰۵ هـ.ق » چنین ګفته است که: سیاست عبارت از اصلاح بنده ګان خدا توجیه و رهمنایی آنها به راه نجات شان در دنیا و آخرت است .

سوم : علامه ابن خلدون دراین مورد ګفته است که : حکومت عبارت از حفاظت و نګهداری مردم و کفالت نمودن منافع آنها است. و علامه راغب اصفهانی در مورد تعریف و وظایف حکومت سه نکته ذیل را ضروري دانسته است که عبارتنند از :

１-    عمارة الارض ( عمران و تمدن بالای زمین )

２-    تنفیذ احکام الله ( اجرای احکام خداوند)

３-    مکارم الشریعة ( پخش و نشر مکارم اخلاق )

پس سیاست عبارت از اداره امور داخلی و خارجی دولت اسلامی در پرتو احکام و مقررات کلی شریعت است، به نحوی که منافع علیای دولت تحقق یافته و  از خطرات در امان بوده باشد.

شفیق، عبدالناصر – نظام سیاسی اسلام، بهار ۱۳۹۲

د خوښۍ دارو

لنډه لیکنه: انجنیر فریداحمد باوري∣

 څو ورځې کیږي حالت مې خراب دی، د زړه په هوا مې ورېځ خپره ده، په کور کې له وړې خبرې څخه نا راحته کیږم، په دفتر کې هم له هیچا سره په سم مخ نه یم مخامخ شوی، په عادي خبره لکه اور چې واخلم، یو نږدې ملګري مې هم راته وویل: حالت دي بدل شوی دی. 

خو زه نه پوهیږم ولي خپګان را باندي لمن غوړولې، او ولي مې په وجود کې خوښۍ او خوشحالي ځای نلري، ښه پوهیږم دا حالت ښه نه دی څو ځلې مې ځان ملامت کړی هم دی، خو دې حالت ته تغیر نه شم ورکولی، نا ببره مې په ذهن کې را تېره شوه ایا د خوښۍ دارو به پیدا نشې؟

ډاکتر ته ورغلم، د خوښۍ دارو مې ترې وغوښتل، ډاکټر د طبي قوانینو سره سم زما له پوښتنې وروسته له ما څخه زیاتې پوښتنې وکړې ډاکټر وویل: 

دا ډېره عجیبه پوښتنه ده زموږ په هیواد کې اوس زیات خلک له دې سوال سره مخامخ دي، زیات خلک اوس له ما څخه د خوشحالي درمل غواړي او زه ورته لازمه سلا او مشوره ورکوم. څه وکړم خوښ ووسم؟ د خوښۍ فارموله را ته وښیه؟ د خوښۍ دارو شته او کنه؟ دا هغه سوالونه چې ټول انسانان ورسره مخ دي او ټول يې باید ځواب تر لاسه کړې. ډاکټر راته وویل:

ستا علاج کولی شم، په څوکې کې ورته را نیغ شوم، د تندي ګونځي مې سره وغوړېدې او ورته غوږ شوم.

ډاکټر: موږ داسې دارو نه لرو چې تا خوښ کړي ، خو داسې دارو لرو چې له تا څخه افسردګي او سرګرداني لري کړي ، ذهني بوج به دي کم کړي او توهم او هزیان به دي درمان شي، خوښۍ بله موضوع ده هغه له ژوند سره تړاو لري، که د نه موجودو څیزونو پر ځای په شته شیانو تمرکز وکړې نو خوښ به ووسې. که د نه حاصلېدونکي موقف په ځاي پر خپل موقف تمرکز وکړې خوښې په دې زیاته شې او حپګان به دي کم شي. 

ډېر وخت چې ناروغ ډاکټر ته ورځي نو دې ته ورته ډېر کلمات وايي که دا ځل جوړ شم او له دې ناروغۍ نه مې الله بچ کړې په نړۍ کې به چورت ونه وهم او خوښ به ګرځم ، خو څه وخت وروسته خپله روغتیا هیره وي او خوښۍ ترې کډه کوي. 

ایا نه شو کولی خپل روغ صحت ته تر ډېر خوښ ووسو. 

ایا نه شو کولي خپلې شته داراي او دینا ته خوښ ووسو او د الله(ج) شکر وباسو.

د ډاکټر خبري را باندې ښې ولګېدې ځان مې ارام احساس کړ، پوهېدم چې له ذهنه مې بې ځایه چورتونه کډه کوي او د روغتیا په لوري ګامونه اخلم ، د ډاکټر خبرو ته نور هم غوږ شوم هغه پسې زیاته کړه: د خپګان او خوښۍ ستر عامل دا دی چې نړۍ ته په سم نظر وګورو موږ اوس هم د ماشومانو په ډول هر شی چې غواړو ارزو مو دا وي چې بل يې باید راته برابر کړي، دا چې ښوونځي ته باید ولاړ شو غوصه کیږو، دا چې باید کار وکړو په تکلیف کیږو، دا چې باید د ملګرو په منځ کې ووسو ځان ترې باسو، دا چې پور ادا کړو ځای بدلوو ..... او بیا بهانې جوړوو چې زه بد نصیبه یم. 

د خوشبختۍ احساس د رواني روغتیا له مهمو اصولو څخه دی. زه فکر کوم موږ اوس هم لا عادتآ ماشومان یو، کله چې شیر خواره ماشوم څه وغواړي فوراً يې مور ورته تیار وي او که ځنډ پکې راشي نو ژړاوې پیلوي، موږ هم همداسي یو په کور کې مو ارزو دا وي چې زه ورځم ټول کارونه باید را ته شوې وي او که نه وي شوي د قهر په بدرګه رانه هر څه ویل کیږي، کله چې موږ لویږو نو زموږ د مور او پلار دندې ښوونکي، مدیر، رئیس، ښاروال، وزیر او آن د دولت رئیس ته انتقالیږي، موږ ځان داسي احساسوو چې باید زموږ ټول کارونه نور وکړي، او زموږ ټولې غوښتنې ومنل شي چې دا د خپګان ابزار او وسایل دي او که موږ خپله دنده واخلو ځان مسئول وګڼو نو موږ به خوښ ووسو.

ژوند

لیکنه: انجنیر فرید احمد باوري∣

په نړۍ کې د څښتن تعالی (ج) ستر ستر نعمتونه زموږ او ستاسو لپاره دي، د هر ورځې روښانه لمر او ښکلي هوا الله (ج) زموږ لپاره د سترو نعمتونو څخه راکړي دي، ښايې تر اوسه مو نړۍ ته په سمه توګه نه وي کتلې او ژوند هسې په بې پروايې کې را باندې تیر شوی وي، خو اوس باید هر څه ته د ارزښت په سترګه وګورو راځئ خپل ژوند ترمیم کړو کمیانې يې پیدا کړو او د  الله ج نعمتونو ته تر ډېره خوشحاله زندګي وکړو.

راځئ د نن ورځي شتون غنیمت وبولو او د همت ملا وتړو، زه څنګه کولی شم له خپل ژونده خوند واخلم او ژوند مې د ښه والي په لور ترمیم کړم، د دې کار لپاره اروا پوهانو لارې لټولې دي چې یو څو يې زه دلته درسره شریکوم:

ځان ته ارزښت ورکړئ: که داسې کسان یاست چې خپل ځان ته په ارزښت نه یاست قایل نو هیڅ ژوند نه لرئ، خپل نظر، خپلې ایډیا او خپل انتخاب او ټاکنې ته ارزښت ورکړئ له خپل موقفه مودفاع وکړئ او ځان ته احترام ورکړئ د تقلید لکړه په هسک مېخ را ځوړنده کړئ او په هر څه کې د نورو پېښې مه کوئ، نه وایم چې هیڅ تقلید مه کوئ په دین کې تقلید له علماوو تقلید او له دینې مفکورو څخه په کلی ډول تقلید وکړئ. په خپل شاوخوا کې هغه کسان چې له تاسې سره مینه لري ځان ته معلوم کړئ او مینه ورسره ورلرئ او که وس مو وو تحفې سره ولېږئ، هڅه مه کوئ نور خلک ورټئ هر څوک له ځانه سره وساتئ هر کس د یو ځانګړي وخت لپاره کار ورکوي. 

خپل روح ته مو قناعت ورکړئ

زموږفکر اوکار د ژوند لپاره دی موږ په بې ځایه چورتونو او فکرونو باندې سم فکر ته په ذهن کې هیڅ ځای نه پرېږدو، راځئ دې کار ته د پای ټکی کېږدواو ژوند ترمیم کړو ،یوازي په هغه څه کې فکر وکړو چې زموږ او زموږ په ټولنې پورې تړاو ولري، زړه ته مو ورننوزئ کینې او حسد ته د تل لپاره ځواب ورکړئ او په ځای يې د مینې او محبت نیالګي وکرئ چې په کم وخت کې به درته خوندوره ثمره او میوه درکړي. له سترګو سره مو تړون وکړئ چې د نړئ د پېښو منفي عکاسي به نه کوي او هر څه به مثبت را رسوي په دې سره به مو ژوند ښکلي او له خوندونو نه ډک وي.

ځان ته فارغ وخت پیدا کړئ

هڅه مه کوئ ټوله ورځ مصروف یاست ځان ته مو هم فارغ وخت ولرئ ، له ملګرو سره کینئ ، په پاک ډول مسجد ته ننوزئ او له خپل دین سره ځانګړې مینه ولرئ ځکه دیني چاري د سړي ذهني بوج کموي ذهني ګډوډيو ته مو د پای ټکی کېږدئ، او ارام ژوند وکړئ،

له ژونده خوند واخلئ

په ژوند کې لسګونه ارزانه او اسانه خوندونه شته چې باید واخیستل شي، او که تر اوسه مو نه وي اخیستي په دې برخه کې نیمګړي یاست او د ژوند دا برخه مو ترمیم کړئ ،له ژونده خوند واخلئ، د لمر لویده او لمر راخاته په خپله وګورئ، باران ته ودریږئ، پلی او لوڅې پښې مزل وکړئ، په خپل لاس د غریب او بېنوا کسان ملتیا وکړئ خپلې ټولنې ته د خیر کارونه ورسوئ، په عین عصریت کې د دین له کارونو سره محتاط ووسئ او له علماوو سره مجلوسونه جوړ کړئ د ژوند وړو برخو ته په بې ارزښته نظر مه ګوره.

موخې ولرئ

هر انسان باید د ځان لپاره ځانګړې موخې ولري او دې موخو ته د رسېدو لپاره په لارو چارو باید فکر وکړي، ښايې داسې انسانان به پیدا نشې چې موخې ونه لري، خو موخې باید څرګندې او واضیح وي، له خیالي موخو سره مخه ښه وکړئ او داسې موخې وټاکئ چې لاسته راوړل يې ممکن وي، داسې مه کوئ چې پنځه رزه افغانۍ معاش لري او په دری میاشتي کې ستاسو موخه یو موټر اخیستل وي. 

د ( نه ) ویلو وړتیا په ځان کې پیدا کړئ

ځینې کسان دي چې چا ته د ځواب ورکولو وړتیا نه لري، له هر چا سره د (هو) سره ښوروي خو ډېرو کمو وعدو ته ځان رسوي، په عین حال کې د ټولو وګړو خوښ ساتل ناممکن کار دی، د دې پر ځای چې ته له خپل ملګري سره وعده وکړې او نه يې کړې پر ځای دا به غوروه چې مخته تر مخته ورته ځواب ورکړې.

جرئت ولرئ

جرئت لرل په حقیقت کې له ځان او خپل حق نه د دفاع لرلو په مانا باندي دی، زموږ په ټولنه کې ډېر داسې کسان ما لیدلي دي چې زیات څه يې زده وي خو د خلکو په مخ کې يې له ښکارولو ویریږي او جرئت نلري، جرئت مند کس ته کامیابي خورا اسانه کار وي دی په ځان کې د دې وړتیا لري چې خپله خبره په زغرده وکړي، هغه کسان چې جرئت لري په حقیقت کې پر نفس لوړ اعتماد لري او ځان ته پر احترام قایل دی، کوم کسان چې جرئت لري په ټاکلي وخت باندې د هرې مسئلې پر وړاندې مثبت یا منفي غبرګون ښيي او کوم کسان چې جرئت نه لري د هغوي پر وړاندي خلک مشکوک پاتي کیږي، خو له جرئت نه غلطه ګټه مه اخلئ دې ته جرئت نه ویل کیږي چې تاسې هر چېرته چیغي وهئ او هر ځای مو غالمغال پیل کړی وي، یا مو د مور، پلار او مشرانو په وړاندې د جرئت تر نامه لاندې بیرغ پورته کړی وي.

مکتب ته ځم

             ــــ ترخه ځانپېښه ــــ
سهار وختي وو چې د دوکان ته روان وم ...
ناڅاپه مې یوه وړه  انجلۍ ولیده چې په چیغو چیغو یې ژړل او ویل یې چې مکتب ته ځمه، مکتب ته ځمه او د مکتب په خوا یې منډي  وهلې خو مور یې ورپسې وه څو دا انجلۍ له مکتب نه  را وگرځوﻱ، خو انجلۍ منډي وهلې په دې وخت کې یوه ځوان چې په بایسکل سپور، بایسکل یې ودراوه او د انجلۍ پسې یې وځغاستل دوه درې دقیقې پس یې انجلۍ یې له لاسه را ونیوله او هغې مورته یې په لاس ورکړه کومې مور چې غوښتل انجلۍ له مکتب نه را وگرځوي ... خو  وړې انجلۍ لا هم په چیغو ژړل او ویل یې چې مکتب ته ځمه او مکتب ته....
پوه نشوم چې کوم مشکل به وو...

۷ګامه وروسته ښه ژوند!

لیکنه: انجنیر فرید احمد باوري

ژوند مې هغسې چې زه يې غواړم پر مخ نه ځي، ډېرې ذهنې طرحې را سره دي خو په تطبیق کې يې پاتي راځم،د خلکو ښه ژوندنو ته په څیرڅير ګورم او زه هم د ښه ژوند ارزو لرم، کله کله په دې فکر کې ولاړ شم چې د خلکو ژوند به هسي له وخته سم و او تکالیف به يې نه وي ګاللي خو ژر مې د فکر نیلۍ را تاو کړم او دا افکار باطل اعلان کړم، زه او په ټوله کې هر انسان ښه ژوند غواړي خو دا چې نه شي ورته رسېدلی دا بېله موضوع ده، زه تل د یوې داسې ورځې په تمه يم چې زما ژوند به پکې تغیر خوري او هر څه به زما پر خوا سمیږي خو چې کله ښه متوجه شم زه چې څه غواړم او چې څه یم یو له بل سره توپیر لرو، د هیچا ژوند په تصادفي ډول نه دی سم شوی، هیچا ته دنیا او مال په معجزایي شکل سره په لاس نه دی ورغلی بلکې د هر چا ښه ژوند د یو چا د تکالیفو او کړاونو ثمره ده، ستاسو ژوند ستاسو دی هیڅوک پکې تغیر نه شې راوستلی او ټول مسئولیت يې ستاسې پر غاړه پروت دی، لاندې اوه ګامه پورته کړئ او ښه ژوند تجربه کړئ:

افکار مو ایډیټ کړئ: زموږ ژوند زموږ د افکارو عملي بڼه ده موږ پر خپلو افکارو یون کوو، په ژوند کې باید خپل افکار ایډيټ کړو د دین او اسلام په تله یې وتلو ، له کلتور سره يې برابر کړو او په زغرده يې اعلان کړو.د هر چا ایډیا او مفکورې ته اجازه مه ورکوئ چې پر ذهن مو کرغېړنه پرده وغوړوي ازاد او مستقل ووسئ، هیچا ته تر فکري بنسټونه مه ورتېرېږئ.

لومړیتوبونه مو وټاکئ: له ځانه مو وپوښتئ چې ( زما پر ژوند کې تر ټولو زیات لومړیتوب څه شی لري؟) ، ځان ته مو ور وښیاست چې کومې موخې ته رسېدل غواړئ که دا کار وکړئ لید لوری به مو معلوم کړی وي او موخې به مو په لاس راوړي وي.که څوک موخې نلري په دې مانا باندې دی چې ژوند نه لري.

موخو ته د رسیدو لاري وټاکئ: موخو ته د رسېدو لپاره ښې او پخې لارې وټاکئ، اسانه ، لنډې او دایمې لارې پیدا کړئ او ډاډه یون پرې وکړئ. هغوئ چې ښه ژوند غواړي او هڅه نه کوي دا يې لاره نه ده د ښه ژوند لپاره ښې لارې پکار دي.

منفي کړنې مو لري کړئ: هڅه وکړئ مثبت حرکات مو تر منفي حرکاتو زیات وي منفي کړنې مو ډیلیټ کړئ ، جرات ولرئ زیات خجل خجل مه کیږي، له عصبانیت سره مخه ښه وکړئ، زیات خوراک او زیاتې خبرې مو را مهار کړئ،دا کارونه مو ژوند در سموي.

نوي مهارتونه زده کړئ: که غواړئ چې د ښه ژوند پر لوري اوچت ګام پورته کړئ او له نړۍ سره مو ځان برابر کړئ نو تخنیکي، انساني او تخلیقي مهارتونه مو پر ځان کې پیدا کړئ دا ټول اکتسابي شیان دي چې په بیا بیا تمرین سره تر لاسه کېدلای شي.

د ژوند مسئولیت ومنئ:شرایط انسانان نه جوړوي بلکي انسانان شرایط جوړوي، د خپل ژوند لپاره ښه شرایط جوړ کړئ ،د خپل ژوند مسئولیت پر خپله پر غاړه واخلئ،په ژوند کې اغېزمن ګامونه پورته کړئ او د ژوند کښتۍ مو د نجات پر ساحل ودروئ، هیڅکله د خپل ژوند ښه والی او بدوالی بل چا ته مه منسوبوئ ستاسو ښه او بد افکار ستاسو ښه او بد ژوند دی.

پشتکار ووسئ: له کار او زیار نه لاس مه اخلئ په دې خاورینه نړۍ کې تر ټولو لوی واټن د پوهې او عمل تر منځ دی، ناهیلي رخصت کړئ، او د کار لکړه در سره راواخلئ،کار او زیار وباسئ ژر د بې وسۍ ناره مه پورته کوئ او تل هڅاند ووسئ، د ژوند لپاره مو هر ورځ څو قدمه پر مخ ولاړ شئ، واړه قدمونه بې ارزښته مه بولئ تر ولاړ حالت ښه دي، کار عزت دی، کار ښه ژوند دی.

ⓒwaheedullahazizi.blogspot.com

ولې کونډه شوم

لنډه کیسه:

ولې کونډه شوم؟

لیکوال:  محمدغني سیرت

د یوه شتمن پلار لور وم، پلار مې د دولت کارمند وه. پلار به مې تل تعلیم ته هڅولم او ویل به یې چې تعلیم د بدبختیو د خلاصون یواځینی لار ده.  تعیلم موږ د ژوند په تولو اصولو پوه کوي.  پلار به مې ویل، تعلیم رڼا ده او رڼا ژوند ده. زه د مکتب په لسم صنف کې وم چې یوه ورځ د یوه غنم رنګ لوړ قد لرونکي هلک سره د مکتب د ادارې په وره کې مخامخ شوم. هلک له ډېره شرمه کښته وکتل او زه هم لاړم. اونۍ نه وه تېره چې هماغه هلک مې د مکتب په صالون کې ولید. ورغلم له سلام او کلام وروسته مې ورته وویل، څوم صنف کې یې ؟ د کوم ځای یې؟ هلک په لنډو کې راته وویل، دولسم صنف کې یم د هغه بل کلي یم، نوم مې احمد دی

نور به مو هره ورځ یو ځل کتل او د زړه خواله به مو سره کول. 

احمد به هره شپه زنګ راته وهل او د شپې تر ناوخته به غږېدو.

احمد دولسم صنف خلاص کړ د کانکونو ازموینه یې ورکړه او د ننګرهار ادبیاتو ته په لوړو نمرو کامیاب شو.

احمد پوهنتون ته لاړ او په اونۍ کې به یې یو ځل  راته زنګ وهل، ما چې به ورته وویل،  ولې اوس هره شپه زنګ نه وهې ده به ویل چئ درسونه یې خورا سخت دي او نه شي کولای هره شپه زنګ ووهي. شپې ورځې تېرېدې، زموږ د کانکور ازموینه هم راورسېده. د کانکور ازموینه مې ورکړه خو بریالی نه شوم. پلار مې ډاډ راکول او ویل به یې امادګي ونیسه بریالی کېږې.

خو ما نه غوښتل چې بیا ازموینه ورکړم.

یوه شپه احمد راته وویل چې غواړم خواستګاري در ولېږم، ما هم ورسره ومنله او په دا سبا یې موږ او پلار زموږ کره د خواستګاري لپاره راولېږل. زما پلار چې زه یې یوازنی لور وم نه غوښتل چې پرته زما له اجازې له چا سره هو ووایي. او د احمد دوی کورنۍ یې رخصت کړه. پلار مې هم د احمد په اړه له ډېرو خلکو نه پوښتنې کړې وې.

ماخستن چې ما پخلۍ کول،  پلار مې مور ته د احمد او د احمد د کورنۍ په اړه غږېدو. پلار مې مور ته وویل، د خلکو له خولې چې احمد ښه هلک دی، په خپلو زدکړو بوخت دی. کورنۍ یې هم ښه کورنۍ ده، خو چې د مرضې رضایت شته که نه!؟

مور مې ورته وویل چې زه به یې وپوښتم.

ماخستن چې احمد زنګ وکړ او رانه یې وپوښتل چې څه وشول؟ ما ډاډ ورکړ چې هر څه سم روان دي او دا کار به ژر لخیره وشي. زموږ کوژده وشوه احمد را فارغ شو، او واده مو هم وکړ. دا چې د احمد کورنۍ یوه بې وزله کورني وه نو احمد مجبور وه چې په وظیفه پسې وګرځي. احمد ډېر په وظیفه پسې وګرځېد خو په دوه کاله کې یې وظیفه پیدا نکړه.

زموږ یوه لور وشوه، زه او احمد ورسره ډېر خوشحاله وه. یو شپه احمد راته وویل چې نور نه غواړي په وظیفه پسېi وګرځي او غواړي د ملي اردو افسر شي.

ما نه غوښتل چې احمد دې په پوځ کې داخل شي، خو د کور مجبوري مې لیده، ان چې ډېری وخت به د شپې موږ په نهاره ویدېدو، نو ځکه ما هم ورته وویل چې سمه ده. احمد لاړ پوځ ته، درې میاشتي وروسته د یوې شپې رخصتۍ لپاره راغی، موږ تول ورته ډېر خوشحاله وه. د شپې تر ناوخته مو خبرې سره وکړې، او ویده شوو.

د شپې دوه بجې وې چې د کوتې ور په زوره را خلاص شو، درې کسان ول مخونه یې پټ وه، احمد یې له ځان سره بوت. موږ هغو درې کسانو ته ډېرې زارۍ وکړې خو چا زموږ غږ نه اورېد.

په هغه شپه موږ تر سهاره ویده نه شوو.

سهار چې لمر راخوت یوه ډله کلیوال په دروازه را نینوتل، او د احمد جنازه یې په وږو را اخیستې وه.

زه بېهوښه شوم، یو وخت چې را په هوښ شوم زما احمد یې تورو خاورو ته سپارلی وه او زه کونډه شوې وم.

پای